Astigmat tedavisi, kornea veya göz merceğinin düzensiz eğriliği nedeniyle oluşan bulanık ve çarpık görmenin düzeltilmesini amaçlayan gözlük, kontakt lens, lazer ve cerrahi tedavi yöntemlerini kapsar. Astigmatizma, en sık görülen kırma kusurlarından biridir ve tek başına görülebileceği gibi miyopi veya hipermetropi ile birlikte de bulunabilir.
Normal bir gözde kornea yuvarlak ve simetrik bir yapıya sahiptir. Astigmatizmada ise kornea veya göz merceği farklı eksenlerde farklı eğriliklere sahiptir. Bu nedenle göze gelen ışık tek bir noktada odaklanamaz ve hem yakın hem de uzak mesafede bulanık, gölgeli veya çarpık görme ortaya çıkar.
Astigmatizma her yaş grubunda görülebilir. Hafif dereceli astigmatizma uzun süre fark edilmeyebilirken, yüksek derecelerde günlük yaşamı etkileyen görme problemleri oluşabilir. Günümüzde gelişmiş tanı yöntemleri ve modern tedavi seçenekleri sayesinde astigmatizma başarılı bir şekilde düzeltilebilmektedir.
Astigmatizma, kornea veya göz merceğinin düzensiz şekle sahip olması nedeniyle oluşan bir kırma kusurudur.
Sağlıklı bir kornea basketbol topu gibi simetrik bir eğriliğe sahiptir. Astigmatizmada ise kornea daha çok rugby topuna benzer oval bir şekil alır. Bu düzensizlik nedeniyle ışık retina üzerinde tek noktaya değil, birden fazla odak noktasına düşer.
Sonuç olarak görüntü netliğini kaybeder ve hem yakın hem de uzak mesafede bulanık görme oluşabilir.
Astigmatizmanın en önemli nedeni korneanın veya göz merceğinin doğal yapısındaki düzensizliktir.
Başlıca nedenler şunlardır:
Genetik yatkınlık
Doğuştan kornea eğriliği
Kornea yaralanmaları
Kornea cerrahileri sonrası oluşan değişiklikler
Keratokonus gibi kornea hastalıkları
Göz travmaları
Nadiren göz kapağı basısına bağlı değişiklikler
Çoğu astigmatizma doğuştandır ve zamanla fark edilir hale gelir.
Belirtiler astigmatizmanın derecesine göre değişebilir.
En sık görülen belirtiler şunlardır:
Yakın ve uzak görmede bulanıklık
Çift veya gölgeli görme hissi
Baş ağrısı
Göz yorgunluğu
Gözleri kısarak bakma
Gece araç kullanırken ışıklarda dağılma
Okurken satırları takip etmekte zorlanma
Bilgisayar kullanımında göz rahatsızlığı
Yüksek dereceli astigmatizma günlük yaşam kalitesini belirgin şekilde etkileyebilir.
Astigmatizma ayrıntılı göz muayenesi ile teşhis edilir.
Muayenede kullanılan yöntemler şunlardır:
Görme keskinliği ölçümü
Refraksiyon muayenesi
Otorefraktometre ölçümü
Kornea topografisi
Kornea tomografisi
Biyomikroskopik muayene
Göz tansiyonu ölçümü
Retina muayenesi
Özellikle düzensiz astigmatizma düşünülen hastalarda kornea topografisi büyük önem taşır.
Tedavinin temel amacı ışığın retina üzerine doğru şekilde odaklanmasını sağlayarak net ve kaliteli görme elde etmektir.
Tedavi ile hedeflenenler şunlardır:
Görme keskinliğini artırmak
Baş ağrısını azaltmak
Göz yorgunluğunu önlemek
Günlük yaşam konforunu artırmak
Gözlük bağımlılığını azaltmak (uygun hastalarda)
Tedavi planı tamamen kişiye özel hazırlanır.
Astigmatizma tedavisinde en sık tercih edilen yöntem gözlüktür.
Silindirik (torik) camlar korneadaki düzensiz kırılmayı dengeleyerek görüntünün retina üzerine doğru şekilde odaklanmasını sağlar.
Çocuklarda erken dönemde verilen gözlük tedavisi sağlıklı görme gelişimi açısından büyük önem taşır.
Astigmatizma için özel olarak tasarlanmış torik kontakt lensler başarılı sonuçlar sağlayabilir.
Bazı düzensiz astigmatizma vakalarında ise:
Sert gaz geçirgen kontakt lensler
Hibrit kontakt lensler
Skleral kontakt lensler
tercih edilebilir.
Kontakt lens seçimi ayrıntılı kornea değerlendirmesi sonrasında yapılmalıdır.
Kornea yapısı uygun olan erişkin hastalarda astigmatizma excimer lazer yöntemleri ile düzeltilebilir.
Uygulanabilecek yöntemler arasında:
LASIK
FemtoLASIK
PRK
TransPRK
bulunmaktadır.
Tedavi öncesinde kornea kalınlığı, topografisi ve göz sağlığı ayrıntılı olarak değerlendirilir.
Yüksek astigmatizması bulunan veya katarakt ameliyatı planlanan uygun hastalarda torik göz içi lensler tercih edilebilir.
Bu lensler astigmatizmayı düzeltirken aynı zamanda görme kalitesini artırmayı hedefler.
Presbiyopi bulunan uygun hastalarda torik trifokal göz içi lens seçenekleri de değerlendirilebilir.
Keratokonus gibi kornea hastalıklarında gelişen düzensiz astigmatizma farklı tedavi yaklaşımları gerektirebilir.
Tedavi seçenekleri arasında:
Cross-Linking (korneal çapraz bağlama)
Kornea içi halka uygulamaları
Sert gaz geçirgen kontakt lensler
Skleral lensler
Kornea nakli (ileri vakalarda)
yer alabilir.
Tedavi altta yatan hastalığa göre planlanır.
Tedavi sonrası iyileşme süresi uygulanan yönteme göre değişiklik gösterir.
Cerrahi tedaviler sonrasında:
Göz damlalarının düzenli kullanılması
Kontrol muayenelerinin aksatılmaması
Göz hijyenine dikkat edilmesi
Gözlerin darbelerden korunması
başarılı sonuçlar açısından önemlidir.
Gözlük ve kontakt lens kullanan hastalarda ise düzenli numara kontrolleri önerilir.
Doğuştan gelen astigmatizma tamamen önlenemez.
Ancak;
Düzenli göz muayeneleri,
Kornea hastalıklarının erken teşhisi,
Göz travmalarından korunma,
Kontakt lens hijyenine dikkat edilmesi
göz sağlığının korunmasına katkı sağlayabilir.
Bazı kişilerde sabit kalırken bazı hastalarda özellikle kornea hastalıklarına bağlı olarak ilerleyebilir. Düzenli göz kontrolleri önemlidir.
Kornea yapısı uygun olan birçok hastada excimer lazer tedavisi başarılı sonuçlar sağlayabilir. Ancak her hasta lazer için uygun değildir.
Yüksek dereceli astigmatizma çocuklarda göz tembelliği gelişimine neden olabilir. Bu nedenle erken tanı ve uygun tedavi önemlidir.
Evet. Torik kontakt lensler ve bazı özel lensler birçok astigmatizma hastasında başarılı sonuçlar sağlar.
Hayır. Astigmatizma tek başına körlüğe neden olmaz. Ancak tedavi edilmediğinde görme kalitesini düşürebilir ve çocuklarda görme gelişimini olumsuz etkileyebilir.