Keratokonus tedavisi, korneanın zamanla incelerek öne doğru koni şeklinde çıkıntı oluşturduğu ilerleyici bir göz hastalığının kontrol altına alınmasını ve görme kalitesinin korunmasını amaçlayan modern tanı ve tedavi yöntemlerini kapsar. Kornea, gözün en ön kısmında yer alan ve ışığın retina üzerine doğru odaklanmasını sağlayan saydam tabakadır. Bu yapının incelmesi ve normal küresel şeklini kaybetmesi, ışığın düzensiz kırılmasına neden olarak görme kalitesini önemli ölçüde bozabilir.
Keratokonus genellikle ergenlik döneminde veya genç erişkinlikte başlar ve yıllar içerisinde ilerleme gösterebilir. Hastalık erken dönemde fark edildiğinde uygun tedavi yöntemleri ile ilerlemesi durdurulabilir veya yavaşlatılabilir. Günümüzde gelişmiş görüntüleme sistemleri ve modern tedavi seçenekleri sayesinde birçok hastada görme kalitesi korunabilmekte ve daha ileri cerrahi işlemlere duyulan ihtiyaç azaltılabilmektedir.
Tedavi planı, hastalığın evresine, korneadaki incelmenin derecesine, görme seviyesine ve hastanın yaşam beklentilerine göre kişiye özel olarak belirlenir.
Keratokonus, korneanın yapısal dayanıklılığını kaybetmesi sonucu incelmesi ve öne doğru koni şeklinde bombeleşmesi ile karakterize ilerleyici bir kornea hastalığıdır.
Kornea yüzeyindeki bu şekil bozukluğu nedeniyle göze giren ışık düzgün odaklanamaz. Sonuç olarak bulanık görme, düzensiz astigmatizma ve görme kalitesinde belirgin azalma ortaya çıkar.
Hastalık çoğunlukla her iki gözü etkiler ancak iki gözde aynı şiddette seyretmeyebilir. Bir göz diğerine göre daha ileri evrede olabilir.
Keratokonusun kesin nedeni tam olarak bilinmemektedir. Ancak genetik yatkınlık ile çevresel faktörlerin birlikte rol oynadığı düşünülmektedir.
Hastalığın gelişiminde etkili olabilecek faktörler şunlardır:
Genetik yatkınlık
Sürekli ve şiddetli göz ovuşturma alışkanlığı
Alerjik göz hastalıkları
Atopik hastalıklar
Bağ dokusu hastalıkları
Kornea kollajen yapısındaki zayıflık
Ailede keratokonus öyküsü
Özellikle alerji nedeniyle gözlerini sürekli ovuşturan bireylerde hastalığın ilerleme riski artabilir. Bu nedenle göz ovuşturma alışkanlığının bırakılması tedavinin önemli bir parçasıdır.
Keratokonusun belirtileri hastalığın evresine göre değişebilir.
En sık görülen belirtiler şunlardır:
Bulanık görme
Sürekli değişen gözlük numaraları
Düzensiz astigmatizma
Gece görüşünde bozulma
Işıklarda saçılma ve parlamalar
Çift veya gölgeli görme
Gözlükle yeterli görme elde edememe
Kontakt lens kullanımında zorluk
Hastalık ilerledikçe klasik gözlüklerle yeterli görme sağlamak zorlaşabilir.
Erken tanı tedavinin başarısını doğrudan etkileyen en önemli faktörlerden biridir.
Keratokonus tanısında kullanılan başlıca yöntemler şunlardır:
Ayrıntılı göz muayenesi
Kornea topografisi
Kornea tomografisi
Pakimetri (kornea kalınlığı ölçümü)
Kornea biyomekanik değerlendirmesi
Görme keskinliği ölçümü
Refraksiyon değerlendirmesi
Özellikle kornea topografisi ve tomografisi hastalığın erken evrede tespit edilmesinde büyük önem taşımaktadır.
Keratokonus tedavisinde temel hedef yalnızca görmeyi artırmak değildir.
Tedavinin temel amaçları şunlardır:
Hastalığın ilerlemesini durdurmak
Kornea yapısını korumak
Görme kalitesini artırmak
Düzenli astigmatizmayı mümkün olduğunca düzeltmek
İleri evrede kornea nakli gereksinimini azaltmak
Hastanın yaşam kalitesini yükseltmek
Her hasta için aynı tedavi yöntemi uygulanmaz. Hastalığın evresine göre farklı seçenekler değerlendirilir.
Erken evredeki keratokonus hastalarında gözlük yeterli olabilir.
Hastalık ilerledikçe düzensiz astigmatizma arttığı için klasik gözlüklerle net görüş sağlamak zorlaşabilir.
Bu durumda özel kontakt lensler tercih edilir.
Kullanılabilecek lensler arasında:
Sert gaz geçirgen lensler (RGP)
Hibrit lensler
Skleral lensler
Yarı skleral lensler
yer almaktadır.
Bu lensler kornea yüzeyindeki düzensizliği optik olarak dengeleyerek daha kaliteli görme sağlayabilir.
Cross-Linking günümüzde keratokonusun ilerlemesini durdurmada en etkili tedavi yöntemlerinden biridir.
İşlem sırasında riboflavin (B2 vitamini) damlaları korneaya uygulanır ve ardından kontrollü ultraviyole-A (UV-A) ışığı kullanılarak kornea kollajen lifleri güçlendirilir.
Bu sayede korneanın biyomekanik dayanıklılığı artırılır ve hastalığın ilerlemesi önemli ölçüde yavaşlatılabilir veya durdurulabilir.
Cross-Linking özellikle genç hastalarda erken dönemde uygulandığında oldukça başarılı sonuçlar vermektedir.
Bazı hastalarda kornea içerisine yerleştirilen özel halka segmentleri ile kornea şekli yeniden düzenlenebilir.
Bu tedavi;
Görme kalitesini artırmayı,
Astigmatizmayı azaltmayı,
Kontakt lens kullanımını kolaylaştırmayı
amaçlar.
Her keratokonus hastası bu yöntem için uygun olmayabilir.
Uygun hastalarda Cross-Linking ile birlikte excimer lazer uygulamaları planlanabilir.
Bu kombinasyon tedavileri kornea şeklinin düzeltilmesine katkı sağlayabilir.
Ancak ileri derecede incelmiş kornealarda lazer tedavisi uygun olmayabilir.
Tedavi planı tamamen bireysel değerlendirme sonucunda oluşturulur.
İleri evre keratokonus hastalarında diğer tedavilerin yeterli olmadığı durumlarda kornea nakli düşünülebilir.
Kornea nakli;
Tam kat (Penetran Keratoplasti)
Ön kat (DALK - Derin Ön Lameller Keratoplasti)
şeklinde uygulanabilir.
Günümüzde erken tanı ve Cross-Linking sayesinde kornea nakli gerektiren hasta sayısı geçmiş yıllara göre belirgin şekilde azalmıştır.
Keratokonus kronik ve ilerleyici bir hastalık olduğu için tedavi sonrasında düzenli kontroller büyük önem taşır.
Kontroller sırasında;
Kornea topografisi tekrar edilir.
Kornea kalınlığı değerlendirilir.
Görme seviyesi ölçülür.
Hastalığın ilerleyip ilerlemediği takip edilir.
Gerekirse tedavi planı güncellenir.
Özellikle genç hastalarda ilk yıllarda daha sık takip önerilebilir.
Erken tanı sayesinde hastalık ilerlemeden Cross-Linking gibi koruyucu tedaviler uygulanabilir.
Bu durum;
Görmenin korunmasına,
Kornea nakli ihtiyacının azalmasına,
Günlük yaşam kalitesinin yükselmesine,
Uzun dönem başarılı sonuçlar elde edilmesine
önemli katkı sağlar.
Düzenli göz muayeneleri ve kornea analizleri özellikle ailesinde keratokonus bulunan bireylerde büyük önem taşımaktadır.
Keratokonus tedavisinde yalnızca tıbbi uygulamalar değil, hastanın günlük alışkanlıkları da önemlidir.
Hastalara genellikle şu önerilerde bulunulur:
Gözleri ovuşturmaktan kaçınmak
Alerjik göz hastalıklarını tedavi ettirmek
Kontakt lens hijyenine dikkat etmek
Düzenli göz kontrollerini aksatmamak
Doktor önerilerine uygun hareket etmek
Gözde ani görme değişikliği olduğunda vakit kaybetmeden muayene olmak
Keratokonus kronik bir hastalıktır. Günümüzde uygulanan tedaviler hastalığın ilerlemesini durdurmayı veya yavaşlatmayı amaçlar.
Hayır. Cross-Linking korneayı güçlendirerek ilerlemeyi durdurmayı hedefler ancak mevcut şekil bozukluğunu tamamen ortadan kaldırmaz.
Erken tanı ve uygun tedavi ile ciddi görme kaybı büyük oranda önlenebilir. Tedavi edilmeyen ileri vakalarda görme ciddi şekilde azalabilir.
Genetik yatkınlık önemli risk faktörlerinden biridir. Aile öyküsü bulunan bireylerin düzenli göz muayenesi yaptırmaları önerilir.
Erken evrelerde gözlük, özel kontakt lensler ve Cross-Linking gibi yöntemlerle başarılı sonuçlar elde edilebilir. Her hastada cerrahi tedavi gerekmez.