Kornea hastalıkları, gözün en ön kısmında yer alan saydam kornea dokusunu etkileyen ve görme kalitesini önemli ölçüde bozabilen hastalıkların genel adıdır. Kornea; göze gelen ışığın ilk olarak geçtiği, ışığın kırılmasını sağlayan ve net görmenin oluşmasında büyük rol oynayan önemli bir göz yapısıdır. Sağlıklı ve saydam bir kornea, görüntünün retina üzerine doğru şekilde odaklanmasını sağlar. Korneada meydana gelen şekil bozuklukları, enfeksiyonlar, yaralanmalar veya kalıtsal hastalıklar ise bulanık görme, ağrı, ışık hassasiyeti ve hatta ciddi görme kaybına neden olabilir.
Kornea hastalıkları her yaş grubunda görülebilir. Bazıları doğuştan gelirken bazıları enfeksiyonlar, travmalar, kontakt lens kullanımı, bağışıklık sistemi hastalıkları veya yaşlanmaya bağlı olarak gelişebilir. Erken tanı ve uygun tedavi ile birçok kornea hastalığında görme korunabilir ve hastalığın ilerlemesi önlenebilir.
Günümüzde gelişmiş görüntüleme sistemleri, medikal tedaviler, lazer uygulamaları ve modern kornea cerrahisi sayesinde kornea hastalıklarının büyük bölümü başarılı şekilde tedavi edilebilmektedir.
Kornea, gözün en ön kısmında bulunan saydam ve kubbe şeklindeki dokudur. Göze giren ışık ilk olarak korneadan geçer ve burada kırılarak göz merceğine yönlendirilir. Kornea, gözün toplam kırma gücünün büyük bir bölümünü sağlar ve net görmenin oluşmasında kritik rol oynar.
Kornea aynı zamanda gözün dış etkenlere karşı korunmasına yardımcı olur. Damar içermeyen bu özel yapı, gözyaşı ve göz içi sıvısından beslenir. Saydamlığını koruması, düzgün eğriliği ve sağlıklı hücre yapısı kaliteli görme için vazgeçilmezdir.
Kornea hastalıklarının ortaya çıkmasına neden olabilecek birçok faktör bulunmaktadır.
Bunlar arasında:
Genetik yatkınlık
Göz enfeksiyonları
Virüs, bakteri veya mantar enfeksiyonları
Kontakt lensin hatalı kullanımı
Göz travmaları
Kimyasal yanıklar
Göz kuruluğu
Bağışıklık sistemi hastalıkları
Yaşlanmaya bağlı değişiklikler
Kornea distrofileri
yer almaktadır.
Bazı hastalarda birden fazla risk faktörü aynı anda bulunabilir.
Kornea hastalıklarında görülen belirtiler hastalığın türüne göre değişebilir.
En sık görülen şikâyetler şunlardır:
Bulanık görme
Göz ağrısı
Işığa karşı hassasiyet
Gözde kızarıklık
Sulanma
Batma ve yanma hissi
Yabancı cisim hissi
Görme kalitesinde azalma
Kontakt lens kullanamama
Korneada beyaz leke oluşması
Ani başlayan ağrı veya görme kaybı durumunda vakit kaybetmeden göz hastalıkları uzmanına başvurulmalıdır.
Kornea hastalıkları farklı nedenlerle ortaya çıkabilir ve her biri farklı tedavi gerektirir.
Kornea dokusunun incelerek öne doğru koni şeklinde çıkıntı oluşturduğu ilerleyici bir hastalıktır.
Genç yaşlarda başlar ve düzensiz astigmatizmaya neden olabilir.
Erken dönemde Cross-Linking tedavisi ile ilerlemesi durdurulabilir.
Kornea enfeksiyonları bakteri, virüs, mantar veya parazitlere bağlı gelişebilir.
Kontakt lens kullanıcılarında enfeksiyon riski daha yüksektir.
Erken tedavi edilmediğinde korneada kalıcı iz bırakabilir.
Genetik geçişli hastalıklardır.
Kornea tabakalarında madde birikimi veya hücre bozuklukları gelişebilir.
Bazı tipleri uzun yıllar belirti vermeden ilerleyebilir.
Travma, yabancı cisim veya kimyasal maddeler kornea hasarına neden olabilir.
Erken müdahale kalıcı görme kaybını önlemek açısından önemlidir.
Kornea içerisinde sıvı birikmesi sonucu gelişir.
Saydamlığın azalmasına ve bulanık görmeye yol açabilir.
Kornea hastalıklarının doğru tanısı için ayrıntılı göz muayenesi ve ileri görüntüleme yöntemlerinden yararlanılır.
Başlıca tanı yöntemleri şunlardır:
Biyomikroskopik göz muayenesi
Kornea topografisi
Kornea tomografisi
Pakimetri (kornea kalınlığı ölçümü)
Endotel hücre sayımı
Gözyaşı değerlendirmesi
Kornea boyama testleri
Gerekli durumlarda mikrobiyolojik incelemeler
Bu değerlendirmeler sayesinde korneanın yapısı, kalınlığı ve saydamlığı ayrıntılı olarak incelenebilir.
Tedavi yöntemi hastalığın nedenine ve şiddetine göre belirlenir.
Birçok kornea hastalığında ilk tedavi seçeneği ilaçtır.
Kullanılabilecek tedaviler arasında:
Antibiyotikli damlalar
Antiviral ilaçlar
Antifungal ilaçlar
Suni gözyaşı damlaları
Antiinflamatuar damlalar
bulunmaktadır.
İlaç seçimi mutlaka göz hastalıkları uzmanı tarafından yapılmalıdır.
Keratokonus hastalarında kornea dokusunu güçlendirmek amacıyla uygulanır.
Bu tedavi hastalığın ilerlemesini durdurmada önemli rol oynar.
Özel sert gaz geçirgen veya skleral lensler bazı kornea hastalıklarında görme kalitesini artırabilir.
Özellikle düzensiz kornea yapısına sahip hastalarda başarılı sonuçlar elde edilebilir.
Bazı yüzeysel kornea hastalıklarında veya kornea düzensizliklerinde lazer uygulamaları tercih edilebilir.
Tedavi seçimi hastalığın tipine göre planlanır.
İleri evre kornea hastalıklarında kornea nakli gerekebilir.
Kornea nakli;
Tam kat (Penetran Keratoplasti)
Ön kat (DALK)
Endotel nakli (DMEK, DSAEK)
gibi farklı tekniklerle gerçekleştirilebilir.
Hangi yöntemin uygulanacağı korneanın hangi tabakasının etkilendiğine göre belirlenir.
Kornea saydamlığını kaybettiğinde görme kalitesi hızla bozulabilir.
Erken tanı sayesinde;
Hastalığın ilerlemesi durdurulabilir.
Görme korunabilir.
Cerrahi gereksinimi azaltılabilir.
Kalıcı kornea hasarı önlenebilir.
Özellikle kontakt lens kullanan kişilerde gelişen ağrı ve kızarıklık acil değerlendirilmelidir.
Kornea hastalıklarının tamamı önlenemese de bazı alışkanlıklar riski azaltabilir.
Bunlar arasında:
Kontakt lens hijyenine dikkat etmek
Gözleri ovuşturmamak
Göz kuruluğunu tedavi etmek
Koruyucu gözlük kullanmak
Kimyasal maddelerden korunmak
Düzenli göz muayenesi yaptırmak
Ani görme değişikliklerinde doktora başvurmak
yer almaktadır.
Kornea sağlığının korunması net ve kaliteli görmenin devamı açısından büyük önem taşır.
Evet. Tedavi edilmeyen bazı kornea hastalıkları kalıcı görme kaybına yol açabilir. Erken tanı bu riski önemli ölçüde azaltır.
Evet. Özellikle ağrı, kızarıklık ve görme azalması ile birlikte seyreden enfeksiyonlar hızlı tedavi edilmelidir.
Hayır. Kornea nakli yalnızca diğer tedavilerin yetersiz kaldığı uygun hastalarda değerlendirilir.
Evet. Keratokonus, korneanın incelmesi ve şeklinin bozulması ile karakterize ilerleyici bir kornea hastalığıdır.
Uygun hijyen kurallarına uyulmaması durumunda kontakt lens kullanımı kornea enfeksiyonları ve çeşitli kornea problemleri gelişme riskini artırabilir.