Kuru göz tedavisi, gözyaşı üretiminin yetersiz olması veya gözyaşının normalden daha hızlı buharlaşması sonucu ortaya çıkan kuru göz hastalığının nedenine yönelik uygulanan tanı ve tedavi yöntemlerini kapsar. Kuru göz, yalnızca gözde kuruluk hissi oluşturan basit bir rahatsızlık değildir. Tedavi edilmediğinde göz yüzeyinde hasara, kronik tahrişe, görme kalitesinde azalmaya ve günlük yaşamı olumsuz etkileyen birçok şikâyete neden olabilen yaygın bir göz hastalığıdır.
Gözyaşı; göz yüzeyini nemlendiren, enfeksiyonlara karşı koruyan ve net görmeyi sağlayan üç katmanlı karmaşık bir yapıya sahiptir. Bu sistemde meydana gelen herhangi bir bozukluk, gözyaşının kalitesini veya miktarını etkileyerek kuru göz sendromunun gelişmesine yol açabilir.
Günümüzde bilgisayar, tablet ve akıllı telefon kullanımının artması, klimalı ortamlarda uzun süre bulunulması ve yaşlanma gibi nedenlerle kuru göz hastalığı her yaş grubunda daha sık görülmektedir. Erken tanı ve kişiye özel tedavi planlaması sayesinde hastaların şikâyetleri büyük ölçüde kontrol altına alınabilmektedir.
Kuru göz, göz yüzeyini koruyan gözyaşı filminin yeterli miktarda üretilememesi veya gözyaşının normalden daha hızlı buharlaşması sonucu oluşan kronik bir göz yüzeyi hastalığıdır.
Sağlıklı bir gözyaşı filmi üç temel tabakadan oluşur:
Yağ tabakası
Su tabakası
Mukus tabakası
Bu katmanlardan herhangi birindeki bozukluk, göz yüzeyinin yeterince korunamamasına neden olur. Sonuç olarak gözde kuruluk, yanma, batma ve görme dalgalanmaları ortaya çıkabilir.
Kuru göz hastalığının gelişiminde birçok farklı neden rol oynayabilir.
En sık görülen nedenler şunlardır:
Yaşlanmaya bağlı gözyaşı üretiminin azalması
Uzun süre bilgisayar kullanımı
Telefon ve tablet ekranına uzun süre bakmak
Kontakt lens kullanımı
Klima ve kaloriferli ortamlar
Rüzgâr ve kuru hava
Menopoz dönemindeki hormonal değişiklikler
Göz kapağı hastalıkları
Meibomian bez fonksiyon bozukluğu
Romatizmal hastalıklar
Sjögren Sendromu
Bazı ilaçların kullanımı
Daha önce geçirilmiş göz ameliyatları
Bazı hastalarda ise birden fazla neden aynı anda bulunabilir.
Kuru göz belirtileri kişiden kişiye değişebilir.
En sık görülen şikâyetler şunlardır:
Gözde kuruluk hissi
Yanma
Batma
Kaşıntı
Kızarıklık
Gözde yabancı cisim hissi
Sulanma
Işığa karşı hassasiyet
Gün içerisinde değişen bulanık görme
Kontakt lens kullanımında rahatsızlık
İlginç olarak bazı hastalarda aşırı sulanma da kuru göz belirtisi olabilir. Göz yüzeyinin tahriş olması refleks olarak aşırı gözyaşı üretimine neden olabilir.
Kuru göz tanısı ayrıntılı göz muayenesi ve özel gözyaşı testleri ile konulur.
Tanıda kullanılan yöntemler arasında:
Gözyaşı kırılma zamanı (TBUT)
Schirmer testi
Gözyaşı osmolarite ölçümü
Kornea ve konjonktiva boyama testleri
Meibomian bez değerlendirmesi
Göz kapağı muayenesi
Göz yüzeyi görüntüleme sistemleri
bulunmaktadır.
Bu değerlendirmeler sayesinde kuru gözün nedeni belirlenerek kişiye özel tedavi planı hazırlanır.
Kuru göz tedavisinde temel hedef yalnızca şikâyetleri azaltmak değildir.
Tedavinin amaçları şunlardır:
Göz yüzeyini korumak
Gözyaşı kalitesini artırmak
Gözyaşı buharlaşmasını azaltmak
Göz yüzeyindeki iltihabı kontrol altına almak
Görme kalitesini artırmak
Hastanın yaşam kalitesini yükseltmek
Tedavi hastalığın şiddetine ve altta yatan nedene göre planlanır.
Hafif ve orta derecedeki kuru göz hastalarında ilk tercih genellikle suni gözyaşı damlalarıdır.
Bu damlalar;
Göz yüzeyini nemlendirir,
Rahatsızlık hissini azaltır,
Gözyaşı filmini destekler.
Koruyucu madde içermeyen damlalar özellikle uzun süreli kullanım gereken hastalarda tercih edilmektedir.
Gece şikâyetleri belirgin olan hastalarda daha yoğun kıvamlı gözyaşı jelleri veya merhemler kullanılabilir.
Bu ürünler özellikle uyku sırasında göz yüzeyinin korunmasına yardımcı olur.
Kuru göz hastalarının önemli bir kısmında Meibomian bez fonksiyon bozukluğu bulunmaktadır.
Bu durumda uygulanabilecek tedaviler arasında:
Sıcak kompres
Göz kapağı hijyeni
Kapak masajı
Özel göz kapağı temizleme ürünleri
Klinik ortamında uygulanan termal tedaviler
yer alabilir.
Yağ tabakasının düzeltilmesi gözyaşının daha uzun süre göz yüzeyinde kalmasına yardımcı olur.
Bazı hastalarda göz yüzeyindeki kronik iltihabın kontrol altına alınması gerekir.
Bu amaçla doktor tarafından uygun görülen durumlarda;
Antiinflamatuar göz damlaları
İmmün düzenleyici damlalar
Kısa süreli kortizon tedavileri
uygulanabilir.
Bu ilaçlar yalnızca göz hastalıkları uzmanının kontrolünde kullanılmalıdır.
Yeterli gözyaşı üretimi bulunan ancak gözyaşı hızla uzaklaşan hastalarda gözyaşı kanal tıkaçları uygulanabilir.
Bu yöntemle gözyaşı drenaj kanallarının geçici veya kalıcı olarak kapatılması sağlanır.
Böylece mevcut gözyaşı göz yüzeyinde daha uzun süre kalabilir.
İleri kuru göz hastalarında daha gelişmiş tedavi seçenekleri değerlendirilebilir.
Bunlar arasında:
Otolog serum damlaları
PRP göz damlaları
Amniyon membran uygulamaları
Skleral kontakt lensler
yer alabilir.
Tedavi seçimi hastalığın nedenine ve şiddetine göre belirlenir.
Tedavinin başarısında yaşam tarzı değişiklikleri önemli rol oynar.
Hastalara genellikle şu önerilerde bulunulur:
Bilgisayar kullanırken sık sık göz kırpmak
20-20-20 kuralını uygulamak
Ortam nemini artırmak
Klimanın doğrudan yüze gelmesini önlemek
Bol su tüketmek
Omega-3 açısından zengin beslenmek
Kontakt lens kullanım süresine dikkat etmek
Düzenli uyumak
Bu öneriler tedaviye destek sağlayabilir.
Tedavi edilmeyen kuru göz zamanla kronik hale gelebilir.
İleri dönemlerde;
Kornea yüzeyinde hasar
Sürekli bulanık görme
Tekrarlayan enfeksiyonlar
Kornea ülseri
Görme kalitesinde belirgin azalma
gibi ciddi sorunlar gelişebilir.
Bu nedenle uzun süren göz kuruluğu şikâyetleri ihmal edilmemelidir.
Altta yatan nedene bağlı olarak bazı hastalarda tamamen düzelebilir, bazı hastalarda ise uzun süreli kontrol gerektiren kronik bir hastalık olarak takip edilir.
Hayır. Özellikle koruyucu madde içermeyen suni gözyaşları doktor önerisi doğrultusunda uzun süre güvenle kullanılabilir.
Evet. Uzun süre ekrana bakıldığında göz kırpma sayısı azalır ve gözyaşı daha hızlı buharlaşabilir.
Çoğu hasta ilaç ve destek tedavileriyle kontrol altına alınabilir. Sadece bazı ileri vakalarda girişimsel tedaviler gerekebilir.
Evet. Kontakt lens kullanımı gözyaşı filmini etkileyebilir ve bazı kişilerde kuru göz şikâyetlerinin artmasına neden olabilir.