Göz görme kusurları, göze gelen ışığın retina üzerine doğru şekilde odaklanamaması sonucu oluşan kırma kusurlarıdır. Normal bir gözde kornea ve göz merceği, ışığı tam olarak retinanın üzerine odaklayarak net bir görüntü oluşmasını sağlar. Ancak gözün yapısındaki veya optik sistemindeki farklılıklar nedeniyle ışık retinanın önüne ya da arkasına odaklandığında bulanık görme meydana gelir. Bu durum günlük yaşamı etkileyebilir ve kişinin okuma, araç kullanma, bilgisayar kullanımı veya uzaktaki nesneleri görme gibi aktivitelerinde zorluk yaşamasına neden olabilir.
Görme kusurları dünyanın en yaygın göz problemleri arasında yer almaktadır. Çocukluk çağından ileri yaşlara kadar her dönemde görülebilir ve farklı nedenlerle ortaya çıkabilir. Günümüzde gözlük, kontakt lens, lazer tedavileri ve göz içi lens uygulamaları sayesinde görme kusurları başarılı şekilde düzeltilebilmektedir. Uygun tedavi seçeneğinin belirlenebilmesi için ayrıntılı bir göz muayenesi yapılması ve kişinin göz yapısının değerlendirilmesi büyük önem taşır.
Görme kusuru, gözün kırma gücündeki değişiklikler nedeniyle ışığın retina üzerine doğru şekilde odaklanamaması sonucu oluşan optik bir problemdir. Bu durum "refraksiyon kusuru" olarak da adlandırılır.
Kornea, göz merceği ve gözün uzunluğu birlikte çalışarak net görmeyi sağlar. Bu yapılardan herhangi birindeki farklılık, görüntünün bulanık oluşmasına neden olabilir.
En sık görülen görme kusurları şunlardır:
Miyopi
Hipermetropi
Astigmatizma
Presbiyopi
Bazı kişilerde bu kusurlar tek başına görülürken, bazı bireylerde birden fazla kırma kusuru aynı anda bulunabilir.
Görme kusurlarının gelişiminde hem genetik hem de çevresel faktörler rol oynayabilir.
Başlıca nedenler arasında:
Genetik yatkınlık
Göz küresinin normalden uzun veya kısa olması
Korneanın şekil bozuklukları
Göz merceğinin kırma gücündeki değişiklikler
Yaşlanmaya bağlı göz merceğinin esnekliğini kaybetmesi
Uzun süre yakın mesafede çalışma
Çocukluk dönemindeki göz gelişimi
yer almaktadır.
Özellikle anne veya babasında gözlük kullanan bireylerde görme kusuru gelişme riski daha yüksek olabilir.
Miyopi, uzağı net görememe ile karakterize en yaygın görme kusurlarından biridir.
Bu durumda göz küresi normalden uzun olabilir veya korneanın kırma gücü fazladır. Sonuç olarak ışık retinanın önünde odaklanır.
Miyopisi olan kişiler:
Uzak yazıları seçmekte zorlanabilir.
Televizyonu yakından izleme ihtiyacı hissedebilir.
Araç kullanırken uzaktaki tabelaları net göremeyebilir.
Gözlerini kısarak bakma alışkanlığı geliştirebilir.
Miyopi gözlük, kontakt lens veya uygun hastalarda excimer lazer gibi yöntemlerle düzeltilebilir.
Hipermetropi, özellikle yakın mesafede görme güçlüğüne neden olan kırma kusurudur.
Bu durumda ışık retinanın arkasında odaklanır.
Hipermetrop bireylerde:
Yakın okumada zorlanma
Göz yorgunluğu
Baş ağrısı
Bilgisayar kullanımında rahatsızlık
Çocuklarda şaşılık gelişme riski
görülebilir.
Genç yaşlarda gözün uyum mekanizması hipermetropiyi bir süre telafi edebilir. Ancak yaş ilerledikçe belirtiler daha belirgin hale gelir.
Astigmatizma, kornea veya göz merceğinin düzensiz eğriliğe sahip olması sonucu oluşur.
Normalde kornea futbol topu gibi simetrik bir yapıya sahip olmalıdır. Astigmatizmada ise rugby topuna benzer düzensiz bir eğrilik bulunur.
Bu durum;
Hem uzak hem yakın görmede bulanıklığa,
Gölgeli görmeye,
Baş ağrısına,
Göz yorgunluğuna,
Gece ışıklarında dağılmalara
neden olabilir.
Astigmatizma tek başına görülebileceği gibi miyopi veya hipermetropi ile birlikte de bulunabilir.
Presbiyopi, yaşlanmanın doğal bir sonucu olarak göz merceğinin esnekliğini kaybetmesi nedeniyle ortaya çıkan yakın görme problemidir.
Genellikle 40 yaşından sonra başlar.
Hastalar;
Kitabı uzaklaştırarak okumaya çalışabilir.
Daha fazla ışık ihtiyacı hissedebilir.
Küçük yazıları okumakta zorlanabilir.
Telefon ekranını net göremeyebilir.
Presbiyopi bir hastalık değil, doğal yaşlanma sürecinin bir parçasıdır.
Kırma kusurlarının belirtileri kişiden kişiye farklılık gösterebilir.
En sık görülen belirtiler şunlardır:
Bulanık görme
Uzağı veya yakını net görememe
Göz yorgunluğu
Baş ağrısı
Gözleri kısarak bakma
Çift görme hissi
Okuma sırasında çabuk yorulma
Bilgisayar kullanımında rahatsızlık
Gece görüşünde azalma
Bu belirtiler görüldüğünde ayrıntılı göz muayenesi önerilir.
Doğru tedavi planlaması için ayrıntılı göz muayenesi yapılması gerekir.
Muayene sırasında;
Görme keskinliği ölçümü
Otorefraktometre ölçümü
Refraksiyon muayenesi
Göz numarasının belirlenmesi
Kornea değerlendirmesi
Göz tansiyonu ölçümü
Retina muayenesi
gerçekleştirilebilir.
Bazı hastalarda kornea topografisi ve göz biyometrisi gibi ileri tetkikler de gerekebilir.
Tedavi yöntemi kişinin yaşına, göz yapısına, yaşam tarzına ve kırma kusurunun derecesine göre belirlenir.
En güvenli ve yaygın düzeltme yöntemidir.
Her yaş grubunda kullanılabilir ve farklı numaralara göre kişiye özel hazırlanır.
Kontakt lensler özellikle aktif yaşam tarzına sahip bireyler tarafından tercih edilmektedir.
Farklı materyal ve kullanım sürelerine sahip birçok lens seçeneği bulunmaktadır.
Uygun adaylarda miyopi, hipermetropi ve astigmatizma excimer lazer yöntemleri ile düzeltilebilir.
Tedavi öncesinde ayrıntılı kornea değerlendirmesi yapılmalıdır.
Özellikle presbiyopi veya katarakt bulunan uygun hastalarda gelişmiş göz içi lens teknolojileri değerlendirilebilir.
Bu yöntemler gözlük bağımlılığını azaltmayı hedefleyebilir.
Çocukluk çağında erken teşhis büyük önem taşır.
Tedavi edilmeyen kırma kusurları;
Göz tembelliği
Şaşılık
Okul başarısında düşüş
Görme gelişiminde gerilik
gibi sorunlara yol açabilir.
Bu nedenle çocukların düzenli göz muayenesi yaptırmaları önerilmektedir.
Çoğu kırma kusuru tamamen önlenemez çünkü genetik ve anatomik faktörlerle ilişkilidir.
Ancak düzenli göz kontrolleri sayesinde erken tanı konulabilir ve uygun tedavi ile görme kalitesi korunabilir.
Özellikle dijital ekran kullanımının arttığı günümüzde;
Düzenli mola vermek,
Yeterli aydınlatma sağlamak,
Gözleri dinlendirmek,
Sağlıklı yaşam alışkanlıkları edinmek
göz konforunun korunmasına katkı sağlayabilir.
Evet. Özellikle çocukluk ve genç erişkinlik döneminde bazı kırma kusurları ilerleyebilir. Düzenli göz muayenesi ile takip edilmesi önemlidir.
Uygun adaylarda lazer tedavisi başarılı sonuçlar sağlayabilir. Ancak her hasta lazer için uygun değildir.
Her iki yöntemin de avantajları vardır. Seçim kişinin göz yapısı, yaşam tarzı ve doktor önerisine göre yapılmalıdır.
Presbiyopi, göz merceğinin yaşla birlikte esnekliğini kaybetmesi sonucu gelişen doğal bir durumdur.
Çocukların doğumdan itibaren belirli aralıklarla göz muayenesi yaptırmaları ve okul öncesi dönemde kapsamlı göz değerlendirmesinden geçmeleri önerilir.